Vijverbiologie: hoe blijft vijverwater helder?

Waarom is de ene vijver kristalhelder, terwijl de andere in een groene soep verandert waarin bijna geen planten willen groeien ?
Voor vijverliefhebbers is dit een belangrijke vraag. Als je het antwoord hierop weet, kunnen je je vijver namelijk zo inrichten en
behandelen dat hij helder wordt en blijft.
Het is daarom belangrijk om te begrijpen hoe vijverbiologie in elkaar steekt. Ofwel: hoe werkt een heldere vijver?

Biologisch evenwicht

In een heldere vijver is sprake van biologisch evenwicht. Maar wat is dat eigenlijk?

In zo'n heldere vijver vinden drie belangrijke processen plaats:

1. Bacteriën in de vijver zetten organische afvaldeeltjes (afgestorven bladweefsel, vissenpoep, bodemslib e.d.) om in
koolstofdioxide (Co2). Hiervoor hebben zij zuurstofrijk water nodig.
2. De door de bacteriën geproduceerde Co2 wordt opgenomen door het vijverwater, maar alleen als dit water genoeg
mineralen bevat (voldoende hard is).
3. Waterplanten gebruiken de Co2 voor hun groei. Zij nemen koolstofdioxide op en zetten die om in
bladgroen (C) en zuurstof (O).

In een afbeelding:

-Bacteriën produceren Co2; -Co2 wordt opgenomen in het water; -planten zetten Co2 om in bladgroen en zuurstof; -zuurstof wordt opgenomen in het water; -bacteriën gebruiken zuurstof bij productie Co2. Bacteriën produceren wat de zuurstofplanten nodig hebben (Co2); Zuurstofplanten produceren wat de bacteriën nodig hebben (zuurstof); Hard vijverwater zorgt voor transport van de Co2 en zuurstof tussen bacteriën en planten.

Wanneer alle drie de processen goed plaatsvinden, zal een vijver helder zijn en blijven. Let goed op: bacteriën spelen een
belangrijke rol in het biologisch evenwicht, net al mineralen in het vijverwater.

Eigenlijk is het dus heel simpel: zorg voor voldoende bacteriën, voldoende waterhardheid en voldoende waterplanten en de
vijver blijft helder. Toch kan er genoeg misgaan.

Algenbloei

Een vijver die niet helder is, heeft last van algenbloei. Hierbij kleurt het vijverwater meestal groen en de groei van
zuurstofplanten gaat achteruit. De boosdoeners zijn zweefalgen: microscopisch kleine plantjes die zich enorm snel kunnen
vermenigvuldigen. Je kunt zweefalgen niet met een filter uit het water zeven, daarvoor zijn ze veel te klein. Kenmerk van
zweefalgen is dat het concurrenten zijn van de gewone waterplanten: ook algen hebben Co2 nodig om te overleven.
Maar: algen kunnen ook groeien in zacht water.

Als in een vijver algenbloei optreedt, ligt dit altijd aan één of meer van deze drie oorzaken:

1. Er zitten te weinig bacteriën in de vijver waardoor er een tekort aan Co2 optreedt. De waterplanten krijgen te weinig
Co2 en daardoor groeien ze niet goed. Het beetje Co2 wat de bacteriën produceren, wordt door de algen gebruikt. In dit geval
hebben de algen de concurrentieslag met de planten gewonnen.

2. Er staan te weinig waterplanten in de vijver
De waterplanten in de vijver zijn niet in staat om alle Co2 te verbruiken. Er blijft zodoende Co2 over voor de algen, die hiervan
dankbaar profiteren.

3. Het vijverwater bevat te weinig mineralen (is niet hard genoeg)
De door de bacteriën geproduceerde Co2 heeft mineralen nodig om zich aan te hechten. Als het water te zacht is, kan de Co2
dus niet door de zuurstofplanten worden opgenomen. Gevolg is dat de zuurstofplanten verslijmen en doodgaan.
Zacht water is de meest voorkomende oorzaak van algenbloei. Omdat in de vijver vallend regenwater erg zacht is, loopt de
hardheid in elke vijver geleidelijk terug. In regenwater kunnen zuurstofplanten niet groeien, zweefalgen wel.

Het vervelende is, dat juist nieuwe vijvers gevoelig zijn voor algenbloei, In deze vijvers zitten namelijk nog relatief weinig
bacteriën (dus weinig Co2) en zijn de plantjes nog erg klein. Dus juist bij een pas aangelegde vijver is het belangrijk om direct
maatregelen te nemen, die algenbloei tegengaan. Maar ook in bestaande vijvers waarin het evenwicht verstoord is geraakt,
kunnen maatregelen genomen worden tegen algenbloei.

In een heldere vijver zoals deze staan altijd veel zuurstofplanten. De bacteriën huizen in het filter (niet zichtbaar op de foto) en op de bodem van de vijver. Deze vijver is vanaf de aanleg behandeld met Mineral Clay, zodat de waterhardheid doorlopend in orde is.

Algenbloei tegengaan

Als er algenbloei dreigt op te treden, is het belangrijk om snel in te grijpen. Algenbloei kan namelijk zeer snel verergeren, zeker
bij hoge watertemperaturen. Bij algenbloei kun je de volgende maatregelen nemen:

1. Plaats een biologisch filter
Plaatsen van een filter zorgt voor genoeg bacteriën in de vijver, die Co2 produceren.

2. Plaats heel veel waterplanten
Zorg voor minstens 1 a 2 manden met elk 5 bosjes waterplanten per 1.000 liter water. Als de vijver al groen is, is het verstandiger
om eerst drijfplanten aan te brengen (azolla, kikkerbeet, waterhyacinth). Deze nemen tijdelijk de taak van de zuurstofplanten
over. Als het water weer helderder wordt, kun je nieuwe zuurstofplanten plaatsen.

3. Verhoog de waterhardheid
Waterplanten groeien niet goed in zacht water, omdat zacht water onvoldoende Co2 kan bevatten. Zorg daarom altijd voor een
goede waterhardheid. Dit kun je doen door de vijver met Mineral Clay te behandelen.

Het beste is natuurlijk algenbloei te voorkomen, door deze maatregelen preventief uit te voeren.

Meer lezen: filters, planten en waterkwaliteit

Op deze pagina zijn kort de belangrijkste principes achter een heldere vijver uitgelegd. Op de pagina's filters, planten en
waterkwaliteit kun je meer lezen over aspecten van biologisch evenwicht. Met die informatie kun je je vijver zo inrichten, dat
deze helder wordt en blijft.

Zuurstofplanten, zoals het glanzend fonteinkruid op de foto, zijn onmisbaar in een heldere vijver. Toch is het plaatsen van deze planten nog niet voldoende: ook het bacterieleven in de vijver en de waterhardheid zullen op orde moeten zijn.

<INDEX>

<LINKS>

<CONTACT>

<BESTEL MINERAL CLAY>

<BESTEL DRAADALG-IN-ÉÉN>

<WWW.VIJVERHULP.BE>

<FAQ>