Aanleggen van een vijver: wat komt er kijken bij vijveraanleg ?
Het aanleggen van een vijver is een forse klus. Meestal betekent het een grondige renovatie van de tuin, waarbij ook bestrating aangepast moet worden en planten verzet of gerooid worden. Het is belangrijk om voor het werk een duidelijke planning te maken met daarin het benodigde gereedschap, het materiaal en eventuele helpers.
De basis voor vijveraanleg is altijd een goed doordacht en duidelijk uitgetekend vijverontwerp. Op onze pagina ontwerp vind je hierover meer informatie.
 |
|
Het succesvol aanleggen van een vijver begint altijd met een goed doordacht ontwerp. Hierin staat getekend waar de vijver komt te liggen en hoe het onderwatergedeelte eruit ziet.
Daarnaast vormt een beplantingsplan een belangrijk onderdeel van het ontwerp.
Op de pagina ontwerp lees je hier meer over. |
Wanneer kun je een vijver aanleggen?
De beste tijd voor het aanleggen van een vijver is het voorjaar (maart/april). Na aanleg heeft de vijver dan de kans om tijdens het groeiseizoen een biologisch evenwicht op te bouwen. Tweede mogelijkheid voor vijveraanleg is het najaar (september/oktober). De beplanting van de vijver vindt dan pas in het volgend voorjaar plaats.
De vijveraanleg zelf
Hieronder staat stapsgewijs uitgelegd welke werkzaamheden je moet verrichten bij het aanleggen van de vijver en waar je goed aan moet denken. Er is uitgegaan van een folievijver, maar op het eind van de pagina kijken we ook even naar een voorgevormde vijver. Aanleg van een betonnen vijver laten we hier buiten beschouwing.
Voorbereiding: volgorde van de werkzaamheden
Ga na welke werkzaamheden er allemaal moeten gebeuren voordat begonnen kan worden met het aanleggen van de vijver. Moeten er bijvoorbeeld bomen gerooid worden of planten verzet ? Moet een deel van de bestrating weggehaald worden? Elektriciteitskabels verlegd ? Probeer de werkzaamheden rondom de vijveraanleg in een zo logisch mogelijke volgorde uit te voeren.
Voorbereiding: grondverzet
Een vijver aanleggen brengt veel grondverzet met zich mee. Soms kan de uitgegraven grond in de tuin zelf verwerkt worden, maar meestal zal dit niet mogelijk zijn en moet de grond afgevoerd worden. Hiervoor kun je een container huren. Houd er rekening mee, dat uitgegraven zand meer volume heeft dan zand in de grond en dat je dus altijd meer uitgraaft dan het volume van de vijver.
Dit betekent dat je voor een vijver met vijf kubieke meter inhoud ongeveer zeven kubieke meter grond moet afvoeren. Huur de container ruim op tijd en laat hem wegzetten op een plaats zo dicht mogelijk bij de vijver.
De bodem van de uitgegraven vijver wordt straks gevuld met wit zand ( 10 centimeter ). Misschien hebt je voor het verleggen van bestrating ook extra wit zand nodig, wat je dan in één keer kunt bestellen.
Bereid je goed voor, voordat je begint te graven. Denk in elk geval aan:
-logische werkvolgorde
-grondverzet: containerhuur
-controleren grondwaterstand
-vijver met piketpaaltjes uitzetten
-weerbericht controleren |
|
 |
Voorbereiding: grondwaterstand controleren
Om de vijver goed te kunnen uitgraven, mag er geen grondwater in de kuil lopen. Meet dus voor het graven de grondwaterstand of vraag deze op (meestal bij de provincie, soms bij het waterschap of de gemeente). Als de grondwaterstand te hoog is, kun je met een vuilwaterpomp of bronbemaling de kuil drooghouden. Deze pompsystemen zijn te huur (Boels, Bo-Rent). In het najaar is de grondwaterstand meestal lager dan in het voorjaar. In natte gebieden kan dit dus een reden zijn om de vijver in het najaar aan te leggen.
Voorbereiding: plaats piketpaaltjes
Aan de hand van de tekening kun je de plaats en de omtrek van de vijver met piketpaaltjes aangeven in de tuin. Doe dit heel nauwkeurig en meet een paar keer goed na.
Voorbereiding: controleer de weersvoorspelling
Controleer voor je gaat graven de weersvoorspelling. Een beetje regen tijden het graven is niet erg, maar stortbuien kunnen de vijverkuil blank zetten en de in de vijverkuil aangebrachte plateaus beschadigen.
Graven van de vijverkuil
Dan is het moment eindelijk daar: de schep gaat de grond in. Graaf de vijver per plateau uit, ook weer aan de hand van een tekening.
Een voorbeeld:
Stel, je hebt een vijver met drie verschillende diepten: een ondiepe zone van 20 cm , een middeldiepe zone van 50 cm en een diep stuk van 80 cm . Omdat je straks overal 10 cm wit zand op de bodem legt, moet je uitgraven tot een diepte van 30, 60 en 90 cm .
Begin met het uitgraven van de hele vijveroppervlakte tot een diepte van 30 cm
(gele deel op de tekening)
Als dat klaar is, graaf je alles behalve de ondiepe zone uit tot een diepte van 60 cm (blauwe deel)
Tot slot graaf je het restant van het diepe deel uit tot 90 cm diepte (rode deel). |
|
 |
 |
|
Graaf een vijver altijd terrasvormig uit. Door plateaus aan te brengen in de vijver, kun je alle soorten waterplanten op de goede diepte zetten.
Graaf een vijver altijd uit, zoals aangegeven in het voorbeeld hierboven. Je voorkomt hiermee fouten en je kunt bovendien de plateauranden mooi recht afsteken. |
Let tijdens het graven goed op wortels en andere scherpe uitsteeksels. Zorg ervoor dat je deze allemaal weghaalt, zeker in de zijkanten van de vijver.
Laat de vijverkuil na het graven niet te lang open en bloot liggen. De rechte randen in je vijver kunnen namelijk makkelijk afkbrokkelen, zeker als het gaat regenen. Dit afkalven kun je bijna niet herstellen. Laat het vijvergat daarom niet onafgedekt liggen.
Bodembescherming aanbrengen
Nadat je de kuil gegraven hebt, kun je de bodembescherming gaan aanbrengen. Op alle horizontale vlakken stort je 10 cm wit zand. Dit vormt niet alleen een zacht en veilig bed voor de folie, maar is ook nuttig bij het optreden van hoge grondwaterstanden. Als het vijverfolie rechtstreeks op kleigrond gelegd wordt, kan opkomend grondwater de folie omhoogdrukken. De bedding van grof wit zand verspreid deze druk en leidt het grondwater naar de zijkanten weg.
Druk het witte zand goed aan en leg hier tenslotte een speciale beschermingsdeken op, verkrijgbaar bij bedrijven waar je ook folie heb gekocht. Gebruik geen oude kranten; deze rotten binnen een paar weken weg.
Vijverfolie aanbrengen
Nu kun je de folie gaan aanbrengen in de vijver. Zorg dat je een stuk folie hebt met de volgende maten:
-Lengte: maximale vijverlengte + 2 x diepte van de vijver + 2 x 70 cm
-Breedte: maximale vijverbreedte + 2 x diepte van de vijver + 2 x 70 cm
Probeer de folie zo goed mogelijk tegen de bodem en de wanden te drukken, waarbij je er zo min mogelijk op loopt. Leg de folie niet te strak, als er straks water in de vijver komt, worden de wanden en de bodem door de druk nog iets opzij en omlaag gedrukt.
Zolang er nog geen water in de vijver zit lijken alle plooien in de hoeken erg lelijk, maar zodra de vijver gevuld wordt worden deze platgedrukt en vormen ze mooie schuilplaatsen voor kikkers en salamanders.
Als de folie op zijn plaats zit, kun je hem bij de rand op maat gaan snijden of knippen. Laat een rand van minstens 50 cm zitten. Deze kun je later, bij de randafwerking, ingraven.
Meestal heb je behoorlijk wat snijafval, tenzij je een vierkante vijver hebt. Grote stukken afgesneden folie kun je op de bodem leggen als extra bescherming tegen lekkage.
Het is handig om nu op de vijverbodem her en der een aantal betontegels te leggen. Hier kun je op staan als je de rand gaat afwerken, of als je later in de vijver moet zijn voor onderhoud. Ook zijn betontegels op de bodem handig om plantmanden op te zetten.
 |
Breng na het graven van de vijverkuil een laag wit zand aan van 10cm (foto links). Dit zand beschermt het vijverfolie (foto rechts) tegen lekkage en voorkomt problemen met grondwater. |
|
 |
Voorgevormde vijver
Als je hebt gekozen voor een voorgevormde vijver, ga je iets anders te werk. Probeer de vorm van de vijver zo nauwkeurig mogelijk uit te graven, net zolang tot de vijver er precies inpast. Controleer of de bovenrand van de vijver precies recht ligt, met een lat en een waterpas.
Je kunt nu de ruimte tussen de vijver en de wanden van de kuil opvullen met een slurry van wit zand. Meng hiervoor wit zand met water tot je een vloeibare massa krijgt en vul hiermee de kieren op. Met een gieter of zacht lopende waterstraal kun je het zand goed tot helemaal onderin de kuil krijgen. Controleer hierbij voortdurend of de vijver nog waterpas ligt.
Randafwerking
Je bent nu zo ver dat je de randafwerking kunt gaan aanbrengen. Op de pagina ontwerp lees je meer over de verschillende soorten randafwerking. Let er op, dat je de rand overal precies even hoog maakt. Controleer dit voortdurend met een lange lat en een waterpas. Vooral voor een formele vijver is dit erg belangrijk: een scheve rand is lelijk. Bij een natuurlijke vijver valt dit minder op en kun je kleine afwijkingen achteraf makkelijker camoufleren met moerasplanten.
Vullen
Nadat je de randafwerking hebt aangebracht, kun je de vijver gaan vullen met water. Meet met de watermeter op hoeveel water er in de vijver gaat, zodat je later precies de inhoud van de vijver kent. Leidingwater moet je na het vullen meteen behandelen met GH-Extra, zodat het geschikt wordt als vijverwater.
Eén van de laatste onderdelen van het aanleggen van een vijver is het afwerken van de rand. Op de afbeelding wordt dat uitgevoerd terwijl de vijver al gevuld is. In de praktijk is het makkelijker om eerst de rand af te werken en dan pas water in de vijver te doen. Je kunt dan tijdens de randafwerking nog in de vijver staan.
|
|
 |
Na het aanleggen van de vijver
Je vijver is nu technisch gezien klaar. Je kunt nu de planten gaan plaatsen, maar het echte werk moet nog beginnen: het helder houden van de vijver. Zorg dat je de pagina's biologie, filters en waterwaarden goed doorleest. Hier vind je nuttige informatie die je nodig hebt om van je nieuwe vijver een blijvend succes te maken.
|
