Waterplanten en zuurstofplanten: noodzakelijk voor helder water
Functie van waterplanten
Waterplanten hebben in de vijver een belangrijke functie: ze houden het water helder. Dit geldt vooral voor de zuurstofplanten. Behalve dat planten een vijver mooi maken, vervullen ze dus ook een belangrijke biologische taak.
Waterplanten houden de vijver helder, door alle aanwezige voedingsstoffen uit het water op te nemen. Er blijft dan niets achter voor algen.
De belangrijkste helderhouders zijn zuurstofplanten. Deze planten groeien volledig onder water en halen ook al hun voedingsstoffen uit het water. Zuurstofplanten stellen een belangrijke eis aan hun groei: het water waarin ze staan, moet hard zijn. In zacht water kunnen deze planten niet groeien en dus ook de vijver niet helder houden.
Behalve het helder houden van de vijver zorgen zuurstofplanten ook voor zuurstof voor de vissen en bacteriën in de vijver.
Zuurstofplanten houden een vijver helder. Deze planten, die volledig onder water groeien, nemen voedingsstoffen op uit het vijverwater. Dit is de basis voor helder water: er blijven geen voedingsstoffen achter voor algen, die een vijver troebel kunnen maken.
Op de foto is een vijver afgebeeld waarin verschillende soorten zuurstofplanten het water glashelder houden. Linksboven staat waterpest, daarnaast glanzend fonteinkruid en onder op de foto aarvederkruid.
Al deze planten stellen als eis, dat het water waarin ze staan hard is (veel mineralen bevat). In zacht water groeien de planten niet en wordt de vijver dus troebel. |
|
 |
Soorten waterplanten
Waterplanten kunnen in vier groepen verdeel worden. Hieronder worden de groepen beschreven, worden de belangrijkste kenmerken verteld en wordt verteld waar je op moet letten bij het plaatsen van de planten in je vijver.
Zuurstofplanten
Zoals gezegd zijn zuurstofplanten onmisbaar voor een heldere vijver. Het bijzondere aan deze planten is niet dat ze zuurstof produceren (dat doen alle planten), maar wel dat ze hun zuurstof aan het vijverwater afgeven.
Zuurstofplanten leven volledig onder water. Dit betekent, dat ze al hun voedingsstoffen direct uit het vijverwater opnemen. Dit geldt ook voor de Co2 die deze planten nodig hebben. Zuurstofplanten vormen nauwelijks wortels. De opname van voedingsstoffen vindt plaats via het blad. Omdat deze planten geen wortels en geen houtachtig skelet hoeven te vormen, kunnen ze onder goede omstandigheden snel groeien.
Bekende soorten zijn waterpest, glanzend fonteinkruid, gedoornd hoornblad, bronmos en aarvederkruid. Voor alle soorten zuurstofplanten geldt, dat ze alleen kunnen groeien in hard, mineraalrijk water. Als het vijverwater te zacht wordt (bijvoorbeeld door regenval) loopt de groei van zuurstofplanten terug. De planten gaan dan verslijmen en sterven af. Er blijven dan voedingsstoffen in het water achter en de vijver zal snel troebel worden.
 |
|
 |
|
|
Waterpest |
|
Bronmos |
|
Glanzend fonteinkruid |
Zuurstofplanten kunnen het beste gepoot worden in plantmandjes van 20 x 20 cm. Plaats de planten in speciaal zuurstofplanten-substraat, dit voorkomt rotten. Reken per 1.000 liter vijverwater op ongeveer vijf bosjes zuurstofplanten, die samen in één mand kunnen. Verwijder altijd de loden bandjes die om de bosjes zitten. Lood is giftig voor de vissen.
Bezuinig nooit op zuurstofplanten. Zuurstofplanten zijn een uiterst belangrijk onderdeel van een heldere vijver.
Zuurstofplanten kunnen het beste op deze wijze gepoot worden: plaats per 1.000 liter vijverwater vijf bosjes in een plantmandje van 20 x 20 cm. Gebruik bij voorkeur speciaal zuurstofplantensubstraat. Dit voorkomt dat de plantjes onderaan gaan rotten.
Bezuinig nooit op zuurstofplanten. Samen met Co2 en hard water vormen ze de spil van een heldere vijver. |
|
 |
Drijfplanten
Drijfplanten zijn waterplanten die los op het water drijven en met zwevende worteltjes voedingsstoffen uit het water opnemen. De gasuitwisseling (zuurstof en Co2) vindt via de drijvende bladeren rechtstreeks met de atmosfeer plaats. Drijfplanten produceren dus geen zuurstof voor de vijver en nemen er ook geen Co2 uit op.
Drijfplanten kunnen erg nuttig zijn als hulpmiddel om troebele vijvers weer helder te krijgen. Deze planten groeien namelijk ook onder omstandigheden waarin zuurstofplanten het niet redden (zacht water, zweefalg). Zie hiervoor ook het stappenplan voor een heldere vijver op de pagina groen water.
 |
|
Kikkerbeet: een inheemse winterharde drijfplant die niet in de vijverbodem wortelt. Met behulp van kleine worteltjes neemt deze plant veel voedingsstoffen op uit de vijver en kan zo een belangrijke rol vervullen als het biologisch evenwicht in de vijver verstoord raakt. Zie hiervoor het stappenplan voor een heldere vijver op de pagina groen water. |
Lelie-achtigen
Dit zijn de meest in het oog springende planten in de vijver. De bekendste soort is de waterlelie, maar ook de gele plomp en de kaapse lelie behoren tot deze groep.
Lelie-achtigen vormen grote, dikke wortels en moeten dan ook gepoot worden in een grote mand. Hun voedingsstoffen halen ze uit de aarde waarin de wortel groeit. Het is daarom belangrijk lelies in een speciale aarde te poten, waaruit ze alle voedingsstoffen kunnen halen. Een goede grondsoort is Lelite van Velda.
Lelie-achtigen brengen geen zuurstof in het water en nemen ook geen Co2 uit de vijver op. De gasuitwisseling vindt net als bij drijfplanten plaats via de bladeren aan de oppervlakte. Voor het biologisch evenwicht in de vijver zijn deze planten dan ook niet noodzakelijk. Uitzondering hierop vormt de gele plomp: deze vormt in het voorjaar onderwaterbladeren die wel zuurstof en Co2 met het water uitwisselen.
Waterlelies zijn er in diverse soorten en maten. Al deze soorten. ook wel cultivars genoemd, hebben hun eigen kenmerken. Het gaat dan om de kleur en grootte van de bloemen, het formaat van de bladeren en de benodigde plantdiepte. Bij het uitzoeken van een lelie in het tuincentrum is het belangrijk om goed te kijken hoe groot de lelie wordt en of deze geschikt is voor je vijver.
Alle lelie-achtigen hebben veel zon nodig om bloemen te kunnen produceren, minstens zes uur per dag.
 |
|
Waterlelie (links) en Kaapse Lelie (rechts). Beide soorten vragen een zonnige plek, maar produceren dan ook veel en mooie bloemen.
|
|
 |
Moerasplanten
De grootste groep vijverplanten wordt gevormd door de moerasplanten. In deze groep zitten planten die graag een vochtige plek hebben, tot planten die tientallen centimeters water boven hun wortels verdragen. Moerasplanten worden vaak gebruikt voor randafwerking van een vijver, ze worden dan ook wel oeverplanten genoemd. Aan de rand van de vijver wordt dan een ondiepe zone gemaakt, waarin deze planten gepoot kunnen worden (zie afbeelding onder aan deze pagina).
Omdat moerasplanten een wortelstel vormen en hun voedingsstoffen vooral uit de aarde halen, is het biologisch nut van deze planten beperkt. Wanneer moerasplanten in een helofytenfilter geplaatst worden, kunnen ze echter toch veel voedingsstoffen uit het vijverwater opnemen. Een helofytenfilter is een moerasachtig deel van de vijver, waar het vijverwater doorheen gepompt wordt. In het filter worden zoveel mogelijk moerasplanten geplaatst, meestal in substraat in plaats van vijveraarde.
Bekende soorten moerasplanten zijn de dotterbloem, penningkruid, gele en paarse lis, kalmoes en watermunt. Het aantal soorten is echter vele malen groter.
 |
|
Deze tekening laat zien waar de zuurstofplanten, lelies en moerasplanten geplaatst kunnen worden in de vijver.
Gebruik altijd zoveel mogelijk plantmanden. Dit voorkomt woekeren van de planten en maakt het makkelijk een plant te verplaatsen. |
|
